Polskie filmy drogi z drugiej połowy lat 70.

Polskie filmy drogi z drugiej połowy lat 70.
Autor Dariusz Michalak
Dariusz Michalak10.10.2023 | 5 min.

Polskie kino lat 70. ubiegłego wieku to szczególny okres w jego historii. Po przełomie politycznym 1968 roku twórcy filmowi zyskali nieco większą swobodę artystyczną, choć nadal musieli się mierzyć z ograniczeniami narzucanymi przez cenzurę. W tym czasie na ekranach pojawiło się wiele intrygujących i odważnych produkcji, które poruszały ważne społeczne i egzystencjalne tematy. Jednym z najciekawszych nurtów były wówczas filmy drogi, które skupiały się na losach outsiderów, wędrujących bohaterów poszukujących swojego miejsca i celu w życiu.

Główne tematy polskich filmów drogi

Poszukiwanie tożsamości i celu życia

Wielu bohaterów filmów drogi to młodzi ludzie zagubieni we współczesnym im świecie. Często są to postaci wyobcowane, które uciekają w podróż, by odnaleźć samych siebie. Ich wędrówka to nie tylko przemierzanie konkretnej trasy, ale przede wszystkim wewnętrzna przemiana. Poprzez liczne perypetie próbują odkryć, kim tak naprawdę są i czego pragną od życia. Nie zawsze udaje im się znaleźć jednoznaczne odpowiedzi na te fundamentalne pytania.

Ucieczka i podróż w nieznane

Dla wielu bohaterów filmów drogi ucieczka w podróż stanowi sposób na oderwanie się od szarej codzienności i problemów dnia powszedniego. Często porzucają dotychczasowe życie, nie informując nikogo o swoich planach. Wyruszają autostopem lub pociągiem w nieznanym kierunku, nie mając wytyczonej trasy ani konkretnego celu. Liczy się sama droga i chwila obecna, wolna od zobowiązań i rutyny. Jednak ucieczka przed problemami rzadko przynosi oczekiwaną ulgę.

Relacje międzyludzkie w drodze

Istotnym motywem jest również wpływ wędrówki na relacje bohaterów z innymi ludźmi. Często spotykają oni na swej drodze różne barwne postaci, z którymi nawiązują krótkotrwałe, lecz głębokie więzi. Te przypadkowe spotkania pozwalają im lepiej zrozumieć siebie nawzajem i własne uczucia. Jednak ulotność tych relacji potęguje także poczucie samotności i alienacji bohaterów.

Stylistyka i estetyka filmów drogi

Realizm i autentyzm

Filmy drogi często kręcono w realnych plenerach, rejestrując spontaniczne zachowania aktorów. Reżyserzy unikali studia filmowego, aby uzyskać maksymalny efekt autentyzmu. Dużą wagę przywiązywano do wiarygodnego ukazania realiów epoki - ubioru, fryzur, muzyki czy języka. Obrazy te miały oddawać ducha czasu i nastroje młodego pokolenia.

Metaforyczne obrazy drogi

Droga nie była tylko tłem wydarzeń, ale nabierała głębszego metaforycznego sensu. Reżyserzy posługiwali się sugestywnymi obrazami, aby podkreślić wewnętrzną transformację bohaterów. Na przykład samotna postać zagubiona na rozległej, pustej drodze oddawała poczucie wyobcowania i poszukiwania własnej tożsamości. Droga stawała się alegorią losu człowieka.

Rockowa muzyka filmowa

Nieodłącznym elementem tych filmów była rockowa ścieżka dźwiękowa, która wzmacniała ich młodzieżowy, buntowniczy charakter. Utwory zespołów Breakout, Czerwone Gitary czy Marek Grechuta idealnie korespondowały z nastrojem opowieści. Dynamiczna muzyka podkreślała ducha wolności i chęć zerwania z konwenansami.

Twórcy i aktorzy filmów drogi

Andrzej Wajda i jego ekipy

Jednym z najważniejszych reżyserów nurtu był Andrzej Wajda. Jego "Wesele" z 1973 roku uznawane jest za prekursorskie dla polskich filmów drogi. Reżyser chętnie angażował zespół młodych, utalentowanych aktorów, jak Daniel Olbrychski czy Andrzej Seweryn. Współpracował również ze scenarzystą Jerzym Skolimowskim.

Role Jerzego Stuhra i Bożeny Dykiel

Aktor Jerzy Stuhr wystąpił w kilku kultowych filmach drogi, wcielając się w postacie młodych outsiderów. Jego kreacje wyróżniały się psychologicznym prawdą. Z kolei Bożena Dykiel stworzyła niezapomniane role dziewczyn poszukujących swojego miejsca w świecie.

Debiuty młodych reżyserów

Obok uznanych twórców, szansę dostali też młodzi reżyserzy, którzy na fali przemian 1968 roku debiutowali pełnymi pasji dziełami. Do najbardziej znanych należą Marek Piwowski ("Rejs") i Janusz Zaorski ("Palec Boży"). Ich filmy wniosły świeże spojrzenie i nowatorskie zabiegi.

Odbiór i ocena filmów drogi

Polskie filmy drogi z drugiej połowy lat 70.

Krytyka stylistyki i tematyki

Niektórzy krytycy zarzucali tym obrazom chaotyczną narrację i brak głębszej refleksji. Uznawali je za powierzchowne i nadmiernie naśladujące zachodnie wzorce. Kontrowersje wzbudzała również obecność wątków obyczajowych i niecenzuralnego języka.

Porównanie z zachodnimi odpowiednikami

Filmy drogi porównywano zwłaszcza do amerykańskich road movies lat 60. Podkreślano jednak, że polskie obrazy mają bardziej ponury i pesymistyczny wydźwięk, odzwierciedlając specyfikę realiów bloku wschodniego.

Wpływ na późniejsze filmy drogi

Pomimo kontrowersji, nurt ten miał duży wpływ na późniejszą twórczość reżyserów pokolenia moralnego niepokoju. Jego echa można odnaleźć w takich dziełach jak "Ostatni dzwonek" Zaorskiego czy "Pożegnania" Wajdy.

Przykłady wybitnych obrazów

"Wesele" Wajdy z 1973 r.

Przełomowy film, który zapoczątkował serię dzieł o poszukiwaniu tożsamości i ucieczce w surrealistyczny świat snu. Wyróżniał się świetną, młodzieżową obsadą i chwytliwą muzyką Breakoutu.

"Brunet wieczorową porą" Munka z 1976

Wnikliwy portret outsidera w wykonaniu Jerzego Stuhra. Bohater ucieka z domu i wyrusza autostopem przez Polskę, przeżywając absurdalne przygody. Film odznaczał się nicią narracją i metaforycznymi obrazami.

"Pałac" Hollanda z 1980 r.

Głośna produkcja o młodych robotnikach, którzy w przededniu wydarzeń 1980 roku pracują przy budowie luksusowego hotelu. Znakomite zdjęcia i rockowa muzyka symbolizowały nadejście nowej epoki.

Filmy drogi to niezwykle ważny i oryginalny rozdział w historii polskiej kinematografii. Dzięki odważnej tematyce i stylistyce na trwałe wpisały się do kanonu arcydzieł kina moralnego niepokoju. Do dzisiaj stanowią źródło inspiracji dla twórców ceniących autentyzm i głębię psychologicznego portretu.

Podsumowanie

Filmy drogi odegrały kluczową rolę w polskiej kinematografii przełomu lat 60. i 70. Rejestrując losy pokolenia poszukującego swojego miejsca w rzeczywistości PRL, wnieśły nowatorskie rozwiązania formalne i odważną, młodzieżową stylistykę. Choć wzbudzały kontrowersje wśród krytyków, to z perspektywy czasu uznaje się je za arcydzieła kina moralnego niepokoju. Wnikliwie sportretowały ducha epoki i uniwersalne problemy młodych dorosłych stających u progu dojrzałości. Dzięki autentyzmowi i metaforyce drogi na zawsze wpisały się do kanonu polskiej kinematografii.

Najczęstsze pytania

Jakie były główne motywy filmów drogi?

Poszukiwanie tożsamości, ucieczka przed rzeczywistością, wędrówka w nieznane, przemiany w relacjach międzyludzkich pod wpływem drogi.

Co charakteryzowało styl tych filmów?

Naturalne plenery, improwizacja aktorów, rockowa muzyka, zdjęcia podkreślające metaforyczny sens drogi.

Kto tworzył najsłynniejsze filmy drogi?

Andrzej Wajda, Marek Piwowski, Janusz Zaorski; aktorzy: Jerzy Stuhr, Daniel Olbrychski, Bożena Dykiel.

Jak oceniano te filmy?

Chwalono za odważną tematykę i nowatorstwo, krytykowano za chaotyczność i pretensjonalność.

Jaki był ich wpływ na kino polskie?

Stanowiły inspirację dla późniejszych twórców, wytyczyły nowe ścieżki w polskiej kinematografii.

5 Podobnych Artykułów

  1. Jak dbać o nawodnienie organizmu latem?
  2. Szokujące co zrobiła Jennifer Aniston! Jedni biją brawo, inni są wstrząśnięci
  3. Najlepszy sprzęt do ćwiczeń w domu - porównanie i recenzje
  4. Jak Internet zmienia nasze nawyki konsumpcyjne: Rozrywka w erze cyfrowej
  5. Kobiece aktorskie debiuty filmowe lat 60. i 70.
tagTagi
shareUdostępnij artykuł
Autor Dariusz Michalak
Dariusz Michalak

Witajcie, Jako pasjonat dwóch i czterech kółek, dzielę się spostrzeżeniami o najnowszych modelach i nieoczywistych zakątkach motoryzacyjnego świata. Moje hobby wkracza też w świat filmów i seriali, gdzie krytyczne spojrzenie spotyka się z kinową magią. Razem odkrywajmy, jak zakupy, motoryzacja i fascynujące historie na ekranie tworzą niezapomnianą opowieść.

 


 

Oceń artykuł
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
Ocena: 0.00 Liczba głosów: 0

Komentarze(0)

email
email

Polecane artykuły