Co to jest zapadlisko: przyczyny, skutki i jak je uniknąć

Co to jest zapadlisko: przyczyny, skutki i jak je uniknąć
Autor Sylwia Urbańska
Sylwia Urbańska17.02.2024 | 4 min.

Zapadlisko to niespodziewane zapadanie się gruntu, które może stanowić poważne zagrożenie dla ludzi i infrastruktury. W artykule wyjaśnimy, czym dokładnie jest to zjawisko, jakie są jego przyczyny i objawy, jakie niesie ze sobą skutki oraz w jaki sposób można zapobiec powstawaniu zapadlisk lub zminimalizować związane z nimi ryzyko. Dowiesz się m.in. jak rozpoznać zagrożenie oraz jakimi metodami wzmacnia się grunt, by zredukować prawdopodobieństwo zaistnienia tego typu katastrofy budowlanej.

Zapadlisko, definicja i rodzaje

Zapadlisko to niespodziewane zapadnięcie się gruntu, prowadzące do powstania wgłębienia lub dziury w powierzchni terenu. Może obejmować obszar od kilku metrów kwadratowych do nawet kilkuset kilometrów kwadratowych.

Wyróżnia się dwa główne rodzaje zapadlisk:

  • zapadliska naturalne - powstałe w wyniku naturalnych procesów geologicznych lub hydrometeorologicznych
  • zapadliska antropogeniczne - wywołane działalnością człowieka

Zapadliska naturalne dzielą się z kolei na takie, które powstały wskutek:

  • ruchów mas skalnych
  • procesów krasowych
  • procesów sufozyjnych
  • trzęsień ziemi

Przyczyny powstawania

Bezpośrednią przyczyną zapadania się gruntu są zazwyczaj czynniki geologiczne lub hydrometeorologiczne. Do najczęstszych należą:

zapadlisko, geologia, osuwisko, krater, dziura, katastrofa

Jak powstają zapadliska w gruncie

Powstawanie zapadlisk jest ściśle związane z budową geologiczną danego terenu oraz procesami, jakie w nim zachodzą. Można wyróżnić kilka głównych mechanizmów, które prowadzą do zapadania się gruntu.

Uskoki tektoniczne

W wyniku ruchów płyt tektonicznych i związanych z nimi uskoków dochodzi do przemieszczania się mas skalnych. Jeśli uskok przecina utwory luźne, może dojść do ich zapadnięcia się w powstałą szczelinę.

Zjawiska krasowe

Rozpuszczanie skał wapiennych przez wody podziemne prowadzi do tworzenia się pustek w gruncie, których zawał może skutkować zapadliskiem na powierzchni.

Szybkość procesów krasowychmoże dochodzić do30 cm na 100 lat

Suffozja

Wypłukiwanie przez wodę drobnych cząstek gruntu powoduje mechaniczne osłabienie struktury skał i gruntów. Prowadzi to z kolei do ich zapadania się pod wpływem ciężaru nadkładu.

Czytaj więcej: Współczesne ekranizacje dramatów Słowackiego

Skutki powstawania zapadlisk

Powstające zapadliska stanowią poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi i infrastruktury. Do najpoważniejszych skutków należą:

  • zniszczenie budynków, dróg, mostów itp. obiektów budowlanych
  • ofiary śmiertelne lub ranni wśród ludzi
  • zakłócenia w dostawach mediów (prąd, gaz, woda)
  • skażenie środowiska substancjami toksycznymi
  • straty ekonomiczne

Niektóre zapadliska osiągają naprawdę ogromne rozmiary. Przykładem może być zapadlisko w Guatamale City o średnicy 120 m i głębokości 30 m, które pochłonęło cały blok mieszkalny.

Jak rozpoznać ryzyko zapadliska

Co to jest zapadlisko: przyczyny, skutki i jak je uniknąć

Aby zapobiec katastrofie, niezbędne jest odpowiednie rozpoznanie zagrożonych obszarów. Oto główne sygnały świadczące o ryzyku wystąpienia zapadliska:

  • deformacje powierzchni terenu (zapadnięcia, szczeliny)
  • uszkodzenia budynków i dróg (pęknięcia, wybrzuszenia)
  • podtopienia w miejscach wcześniej suchych
  • wycieki wody ze stoków terenowych

Ponadto badania geologiczne i geotechniczne pozwalają zidentyfikować grunty zagrożone suffozją czy zjawiskami krasowymi.

Monitoring terenu pod kątem zapadlisk

Kluczowe znaczenie ma systematyczny monitoring obszarów zagrożonych wystąpieniem zapadlisk. Obejmuje on m.in.:

  • cykliczne pomiary niwelacyjne i inklinometryczne
  • obserwację ewentualnych deformacji budowli
  • analizę danych meteorologicznych
  • badania hydrogeologiczne

Monitoring pozwala nie tylko na wczesne wykrycie zagrożenia, ale też określenie postępu procesów prowadzących do zapadania się gruntu.

Metody wzmacniania gruntu przeciw zapadliskom

Istnieje wiele technicznych metod wzmacniania podłoża w celu zapobiegania zapadliskom lub ograniczenia ich skutków. Należą do nich m.in.:

  • iniekcja cementowa lub żywicowa
  • jet grouting
  • palowanie
  • murry oporowe

Wskazane metody pozwalają na skuteczną stabilizację gruntów narażonych na suffozję, osiadanie czy osuwiska. Warunkiem powodzenia jest jednak wczesne rozpoznanie zagrożenia oraz dobór odpowiedniej technologii.

Zapadlisko to niespodziewane zapadnięcie się gruntu, prowadzące do powstania wgłębienia lub dziury w powierzchni terenu. Może obejmować obszar od kilku metrów kwadratowych do nawet kilkuset kilometrów kwadratowych. Wyróżnia się dwa główne rodzaje zapadlisk: zapadliska naturalne - powstałe w wyniku naturalnych procesów geologicznych lub hydrometeorologicznych oraz zapadliska antropogeniczne - wywołane działalnością człowieka.

Zapadliska naturalne dzielą się z kolei na takie, które powstały wskutek: ruchów mas skalnych, procesów krasowych, procesów sufozyjnych oraz trzęsień ziemi. Bezpośrednią przyczyną zapadania się gruntu są zazwyczaj czynniki geologiczne lub hydrometeorologiczne. Do najczęstszych należą...

Podsumowanie

Zapadliska to groźne zjawisko geologiczne, polegające na zapadaniu się gruntu. W artykule omówiono różne rodzaje i przyczyny powstawania zapadlisk, zarówno naturalnych, związanych z procesami w gruncie, jak i będących skutkiem działalności człowieka. Opisano mechanizmy, które prowadzą do zapadania się gruntu, a także potencjalnie katastrofalne skutki zapadlisk dla infrastruktury i ludzi. Wskazano, jak rozpoznawać zagrożone obszary oraz jakim monitoringiem i metodami wzmacniania podłoża można im zapobiegać lub łagodzić skutki takich zjawisk jak suffozja czy osuwiska.

Zapadliska stanowią realne zagrożenie, dlatego kluczowa jest nie tylko wczesna identyfikacja zagrożonych terenów, ale też podejmowanie aktywnych działań mających na celu wzmocnienie i stabilizację gruntu. Tylko w ten sposób możliwe jest skuteczne przeciwdziałanie tym niebezpiecznym zjawiskom geologicznym i ochrona ludzi oraz mienia przed ich negatywnymi skutkami.

Najczęściej zadawane pytania

Zapadlisko to nagłe zapadnięcie się gruntu, prowadzące do powstania wgłębienia lub wyrwy w powierzchni terenu. Może mieć średnicę od kilku metrów do nawet setek metrów i sięgać znacznych głębokości. Przyczyną są zazwyczaj naturalne procesy geologiczne lub hydrometeorologiczne osłabiające strukturę gruntu.

Wyróżnia się zapadliska naturalne, związane np. z ruchami mas skalnych, zjawiskami krasowymi czy procesami suffozji oraz zapadliska antropogeniczne, powstałe na skutek działalności człowieka - np. w miejscach prowadzenia prac budowlanych lub wydobywczych.

Zapadliska stanowią ogromne zagrożenie dla ludzi i infrastruktury. Mogą prowadzić do katastrof budowlanych, ofiar śmiertelnych, zniszczeń dróg i sieci przesyłowych oraz strat materialnych. Niekiedy obejmują bardzo rozległe obszary.

Kluczowe jest prowadzenie monitoringu zagrożonych terenów pod kątem ewentualnych deformacji czy osłabienia gruntu. Ważne też wzmacnianie podłoża poprzez różne zabiegi techniczne, jak iniekcje, jet grouting czy palowanie w celu stabilizacji gruntu.

Ostrzegawczymi sygnałami mogą być: deformacje terenu, zapadnięcia, szczeliny w gruncie, uszkodzenia budynków i dróg, podtopienia w nowych miejscach, wycieki wód gruntowych na powierzchnię stoków.

5 Podobnych Artykułów:

  1. Jak dbać o nawodnienie organizmu latem?
  2. Moje życie z Walterami: poradnik dla fanów popularnego serialu
  3. Kobiece aktorskie debiuty filmowe lat 60. i 70.
  4. Współczesne adaptacje dramatów Witkacego
  5. Między nami żywiołami - recenzja filmu katastroficznego
tagTagi
shareUdostępnij
Autor Sylwia Urbańska
Sylwia Urbańska

Witajcie! Jako miłośniczka prędkości i pięknych rzeczy, dzielę się nietuzinkowymi hobby oraz recenzjami filmowymi i serialowymi. Razem odkrywamy, jak płynnie łączyć zakupy, motoryzację, pasje i ekranowe emocje!

Oceń artykuł
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
Ocena: 0.00 Liczba głosów: 0

Komentarze (0)

email
email

Polecane artykuły